Windows Small Business Server 2008 (znany również pod nazwą kodową "Cougar") osiągnął status "Release To Manufacturing" (RTM). W pierwszym artykule o SBS 2008 chciałbym "wprowadzić" czytelnika do nowych funkcjonalności.

Przypomnijmy, że Small Business Server to system skierowany dla małego biznesu – maksymalnie do 75 użytkowników lub urządzeń. Jeżeli nasze środowisko jest większe, warto zainteresować się produktem Windows Essential Business Server 2008, który dedykowany jest dla średniego biznesu (25-300 użytkowników/urządzeń). SBS to bardzo rozsądne rozwiązanie dla małych firm – przy niedużym wydatku otrzymuje on w pełni funkcjonalną, zintegrowaną platformę serwerową opartą na Windows Server 2008 Standard.

Oba produkty zadebiutują na rynku razem w dniu oficjalnej premiery - 12 listopada 2008 roku. Jednakże już teraz znamy planowany, ułatwiony sposób licencjonowania. Tematyce licencjonowania poświęcono osobną część niniejszego artykułu.

Wprowadzenie

Small Business Server to rozwiązanie skierowane do małych firm, które w ramach swojej infrastruktury sieciowej posiadają do 75 stacji roboczych. SBS to również platforma dla biznesu, który nie posiada wykwalifikowanej kadry specjalistów IT – szczególnie w najnowszej wersji postawiono na jak najprostszą obsługę środowiska. Kupując jeden produkt firma otrzymuje zintegrowane rozwiązanie, w którego ramach działa kilka technologii o szerokim spectrum możliwości – począwszy od Windows Server 2008, przez Exchange 2007 aż po Windows SharePoint Servicies 3.0.

Cała zintegrowana platforma bazuje na systemie Windows Server 2008 w edycji Standard. Zasadniczą różnicą w stosunku do wersji 2003 jest fakt, iż pełne środowisko dedykowane jest dla dwóch serwerów. Pierwszy serwer obejmuje technologie zawarte w edycji Standard, zaś drugi Premium.

W ten sposób wyróżniliśmy dwie edycje w jakich nowy system będzie oferowany:

• Standard – obejmuje : Windows Server 2008 Standard, Exchange Server 2007 Standard, Windows SharePoint Services 3.0, Windows Server Update Services 3.0, Windows Forefront Security for Exchange Server (120-dniowa wersja ewaluacyjna) oraz – w zależności od rynku – Windows Live OneCare for Server (120-dniowa wersja ewaluacyjna). Zapewniono również integrację z usługą Office Live Small Business Server.
• Premium – rozwiązanie, które wymaga drugiego serwera. Kupując wersję Premium otrzymujemy wszystkie składniki wersji Standard oraz dodatkowo: licencję Windows Server 2008 Standard, Microsoft SQL Server 2008 Standard for Small Business.

Windows Small Business Server 2008 wymaga 64-bitowego procesora. Jeżeli zaś wybraliśmy edycję Premium – w ramach której dołączona jest dodatkowa licencja na system Windows Server 2008 Standard, mamy wybór pomiędzy wersją 32, a 64-bitową (tylko w przypadku drugiego serwera).

Warto podkreślić, że Internet Security and Acceleration Server (ISA) nie jest już dostępny w edycji Premium serwera Windows Small Business Server 2008. Jednak klienci SBS 2003 R2 uczestniczący w programie Software Assurance otrzymają licencję ISA Server 2006 oraz oddzielną na Windows Server 2003 R2 Standard Edition (instalacja ISA 2006 na Windows Server 2008 nie jest wspierana), które będą przyznawane do chwili wydania następcy ISA Server, Threat Management Gateway 2010.

Wymagania sprzętowe

Nim przejdziemy do prezentacji procesu instalacji systemu warto zapoznać się z wymaganiami sprzętowymi. Podstawowe wymagania Windows Small Business Server 2008 w stosunku do poprzednika wzrastają – wymagane jest posiadanie 64-bitowego procesora o częstotliwości 2.00 GHz, 4 gigabajtów pamięci oraz dysku o minimalnej wielkości 60 gigabajtów. Serwer musi posiadać również napęd optyczny DVD, kartę sieciową 10/100, standardowy monitor oraz kartę graficzną obsługującą rozdzielczość 1024 x 768 lub wyższą. W wymaganiach podany jest również router wspierający technologię IPv4 NAT lub IPv6.

Dla lepszego zrozumienia powyższych wymagań sprzętowych poniżej przedstawiająca je tabela (z uwzględnieniem wymagań drugiej maszyny):

Warto zaznaczyć, że należy dokładnie sprawdzić posiadany sprzęt pod kątem minimalnych wymagań – pierwszy etap instalacji samego systemu zakończy się powodzeniem, zaś etap konfiguracji – fiaskiem.

Instalacja

Na potrzeby artykułu przyjmujemy założenie, że użytkownik instaluje system z płyty DVD na nowym komputerze – sprzęt nie został dostarczony z preinstalowanym Small Business Server. Microsoft zaleca przed instalacją żeby wydrukować i wypełnić tzw. "installation worksheet" (zarówno w przypadku nowego serwera dostarczonego od partnera OEM, jak i serwera, który budujemy i instalujemy na nim system samodzielnie), który osiągalny jest z poziomu witryny TechNet (patrz sekcja "Zewnętrzne zasoby") – ma to ułatwić "administratorowi" wstępne skonfigurowanie środowiska tuż po instalacji.

Pierwsze etapy przebiegają w znany sposób – wkładamy nośnik do napędu, uruchamiamy instalator i postępujemy zgodnie z informacjami wyświetlanymi na ekranie – sam proces instalacji wygląda identycznie, jak w przypadku systemów Windows Vista i Windows Server 2008. Wymagania sprzętowe sprawdzane są dopiero po zainstalowaniu systemu – przy pierwszej konfiguracji.

Po instalacji systemu czas na jego konfigurację – zgodnie z ideą łatwej obsługi wykonujemy cały proces poprzez kreator. Zdecydowanie nie jest to wstępna konfiguracja – jest to definicja kluczowych ustawień serwera, jak przykładowo nazwa nowej, wewnętrznej domeny, czy hasła administratora, dlatego powinniśmy dokładnie zaplanować, to co chcemy ustalić.

Pierwszy etap nazwano "Continue installation", który jest pierwszym etapem procesu definicji, uruchamianym po pomyślnym zakończeniu instalacji właściwej. Jeżeli nieuważnie sprawdziliśmy, czy nasz sprzęt obsłuży platformę SBS to jest to pierwszy, a zarazem ostatni ekran kreatora, jaki zobaczymy – na tym etapie weryfikowane są parametry zasobów sprzętowych naszego serwera. Jeżeli w dalszym oknie pojawi się informacja oznakowana czerwonym alertem – to znaczy, że instalacja nie może być kontynuowana do czasu dodania nowego sprzętu. Jeżeli zaś pojawi się informacja z ikoną żółtą – konfiguracja może być kontynuowana, ale system może nie działać w pełni wydajnie. Kolejnym krokiem jest ustalenie daty oraz strefy czasowej, następnie system wyszukuje dostępne aktualizacje jeżeli mamy dostęp do sieci Internet oraz w kolejnym etapie wprowadzamy dane o organizacji.

Czas na najważniejszą konfigurację – w oknie "Personalize your server and your Network" definiujemy nazwę serwera oraz nazwę wewnętrznej domeny – sprawdźmy czy dokładnie wpisaliśmy obie nazwy. Ich zmiana będzie bardzo utrudniona. Gdy będziemy pewni wprowadzonych wartości, zatwierdzamy "Next". Kolejną wymaganą czynnością jest wprowadzenie hasła administratora – musi ono spełniać domyślnie narzuconą politykę: ma być dłuższe niż osiem znaków oraz zawierać trzy znaki spośród symboli, liczb, małych i dużych liter. Konto, którego poświadczenia właśnie tworzymy zostanie uaktywnione dopiero przy pierwszym logowaniu – w czasie instalacji korzystamy z wbudowanego konta administratora, którego hasło jest standardowo puste. Po wprowadzeniu danych i ich zatwierdzeniu nastąpi adaptacja wprowadzonych ustawień – wszystko w ramach strony "Expanding and installing files". Po około 30 minutach i wymaganych ponownych uruchomieniach instalacyjnych możemy rozpocząć testy nowego systemu Windows Small Business Server 2008.

Poniższe okno informuje użytkownika, że proces instalacji i konfiguracji zakończył się pomyślnie.

Na koniec ważna uwaga – pierwsze logowanie - w oparciu o stworzone przez użytkownika konto o uprawnieniach administratora jest automatyczne. Hasło wbudowanego konta administratora jest resetowane do tego, które wybrał użytkownik, a następnie domyślne konto jest wyłączane (korzystamy z własnego profilu).

Zarządzanie

Zdecydowaną większość działań administracyjnych wykonywać będziemy z poziomu nowej konsoli – Windows SBS Console. Dokonywanie zmian ustawień technologii zawartych w ramach zintegrowanego systemu będzie łatwiejsze, mówiąc krótko – scentralizowane. Konsola w takiej formie to nowość w produktach Microsoft – jednak jest to już sprawdzone rozwiązanie z takich systemów, jak Windows Home Server (nad systemami Windows Home Server i Windows Small Business Server pracował ten sam zespół programistów w Microsoft).

Konsola łączy w sobie wszystkie najważniejsze opcje konfiguracji i zarządzania infrastrukturą SBS w przystępnej i czytelnej formie dzięki zastosowaniu zakładek – dokonano podziału, w oparciu o zawartość.

Zakładka Home składa się z dwóch części – lewej, z listą zadań startowych oraz prawej - Network Essentials Summary. Część lewa wyświetla listę zadań zalecanych oraz opcjonalnych, których wykonanie często jest wymagane do poprawnego działania serwera. Tuż pod listą zadań zgromadzono odnośniki do najczęściej wykonywanych zadań administracyjnych – kreatorów tworzenia nowego konta użytkownika, grupy czy raportu. Zgromadzono również listę linków prowadzących do witryn Microsoft. Panel prawy Network Essentials Summary w czytelny sposób informuje administratora o ewentualnych problemach i zagrożeniach związanych z bezpieczeństwem, aktualizacjami oraz kopią zapasową.

Sekcja Users and Groups służy do zarządzania kontami użytkowników, grupami oraz rolami. Udostępniono kreatory tworzenia nowych kont użytkownika, usuwania i wyłączania wybranych kont. "Users and Groups" podzielono na dodatkowe trzy zakładki – Users, Users Groups oraz Roles. Z poziomu lewego panelu zadań administrator może zmodyfikować polityki haseł oraz skonfigurować przekierowanie folderów użytkownika.

Network integruje najważniejsze opcje konfiguracji związanych z siecią i aktualnie podłączonych urządzeniach (serwery, stacje klienckie, drukarki, faksy). To właśnie w tej części znajdziemy kreatory konfiguracji połączenia internetowego, adresu internetowego, certyfikatów, zapory ogniowej, sieci VPN oraz opcje związane z firmową pocztą elektroniczną.

Zakładkę Shared Folders and Web Sites podzielono na dwie części – Shared Folders oraz Web Sites. Administrator może tworzyć, usuwać i edytować właściwości udostępnionych folderów. Zaś w części Web Sites uruchamiać witryny i udzielać do nich dostępu (Remote Web Workplace, Outlook Web Access oraz Windows SharePoint Services). Z poziomu zakładki osoba zarządzająca ma możliwość uruchomienia dodatkowych narzędzi: Internet Information Services Manager, SharePoint Service Central Administration. Dostępny jest również kreator integracji z usługą Office Live Small Business Server.

Backup and Server Storage - sekcja związana jest z narzędziem kopii zapasowej. Możemy wskazać jakie woluminy mają być kopiowane i w jakiej godzinie. Jeżeli w serwerze dostępny jest dodatkowy fizyczny dysk, istnieje możliwość zdefiniowania go, jako "magazynu", w którym przechowywane będą kopie zapasowe. Funkcjonalność backupu oparta jest na mechanizmie Server Backup znanego z systemu Windows Server 2008. W prawym panelu zadań umiejscowiono odnośniki do kreatorów przenoszenia danych, np. danych użytkowników, danych serwera Exchange czy SharePoint.

Zakładka Reports pozwala na dodawanie i dostosowywanie raportów – zarówno wstępnie utworzonych, jak również tych niestandardowych zdefiniowanych przez administratora i sposobie ich dystrybucji. Raporty zawierają bardzo szczegółowe informacje o działaniu serwera we wszystkich jego aspektach funkcjonowania - bezpieczeństwa, aktualizacji, kopii zapasowej i innych alertów.

Security to centrum informacji i zarządzania bezpieczeństwem serwera. Zakładkę podzielono na dwie sekcje - "Security" i "Updates". Część "Security" jest uruchamiana, jako pierwsza. Zawiera aktualne informacje o działaniu aplikacji zabezpieczających system i jego zawartość. "Updates" to centrum konfiguracji narzędzia zarządzania aktualizacjami - Windows Server Update Services (WSUS).

Wybranym użytkownikom administrator może udostępnić witrynę Remote Web Workplace. Każdy z pracowników może uzyskać dostęp do swoich, ważnych zasobów firmowych korzystając z przeglądarki internetowej w dowolnym miejscu z dostępem do sieci Internet – dostęp do poczty, plików, udostępnionych zasobów czy nawet firmowego komputera. Działanie witryny zoptymalizowano pod kontem użytkowników korzystających z urządzeń mobilnych działających pod kontrolą systemu Windows Mobile. Możemy wyróżnić dwa rodzaje witryny Remote Web Workplace: dla użytkowników o uprawnieniach standardowych oraz dla administratorów. Użytkownicy standardowi mają dostęp do swojej poczty, kontaktów i kalendarzy dzięki Outlook Web Workplace, zasobów witryny wewnętrznej firmy działającej w oparciu o Windows SharePoint Services 3.0 czy do swoich komputerów firmowych za pośrednictwem protokołu RDP (Remote Desktop Protocol). Zaś witryna dla administratorów zawiera dodatkowo dostęp do narzędzi administracyjnych oraz konsoli systemu Small Buisness Server (Windows SBS Console). Każdy z użytkowników witryny ma również możliwość zresetowania własnego hasła w dowolnym momencie.

Konsola SBS zawiera opcje związane z podstawowymi, najczęściej wykonywanymi opcjami konfiguracji, dlatego administratorom pozostawiono do dyspozycji standardowe konsole MMC znane z Windows Server 2008 – np. Server Manager czy Exchange Management Console.

Sieć

Nim rozpoczniemy proces implementacji serwera SBS 2008, należy poczynić kilka kroków, które spowodują, iż wdrożenie nowego systemu zakończy się sukcesem. Oprócz oczywistych czynności, jak sprawdzenie dostępnego sprzętu pod kątem wymagań czy ewentualne wykonanie aktualizacji systemów na stacjach klienckich do nowszych wersji, należy zrozumieć sposób bądź schemat działania sieci – w przypadku SBS możemy mówić o dwóch przykładowych: "peer-to-peer" oraz "server-based".

Przykładowa sieć typu "peer-to-peer" została przedstawiona na poniższym schemacie:

Sieć Internet – Urządzenie dostarczone przez dostawcę usług internetowych – Router – Switch – serwer SBS i inne stacje klienckie

Zastosowanie routera jest zdecydowanie wymagane, jest to urządzenie, które ma "pośredniczyć" w dostępie do globalnej sieci, jak również pełnić funkcję sprzętowej zapory ogniowej (funkcjonalność przeniesiona z ISA).

Sieć bazowana na serwerze – w przypadku zastępowania istniejącego serwera Windows Small Business Server 2003, serwerem Windows Small Business Server 2008 należy dokonać migracji (którą szczegółowo opisano na witrynie Microsoft Technet). Migracja z poprzednich edycji Windows Small Business Server będzie tematem kolejnej części serii.

Podobnie, jak w przypadku systemów operacyjnych, które zaprojektowano z myślą o łatwej konfiguracji (np. Windows Home Server) zaleca się, aby router wspierał technologię UPnP (Universal Plug and Play) – dość popularna architektura w sieciach SOHO, która pozwala na maksymalne uproszczenie konfiguracji urządzenia sieciowego. Wybierajmy te routery, które posiadają logo certyfikacji dla systemu Windows Vista – jest to pewność, że UPnP jest wspierane. Jeżeli nie jesteśmy pewni, czy nasze urządzenie posiada logo "Certified for Windows Vista" bądź po prostu nie wiemy czy technologia przez urządzenie jest obsługiwana możemy skorzystać z narzędzia o nazwie "Internet Connectivity Evaluation Tool". Jest to narzędzie stworzone przez Microsoft, które skanuje urządzenie sieciowe pod kątem obsługiwanych technologii – w tym także Universal Plug and Play. Sam proces skanowania i wyświetlania rezultatów odbywa się w ramach okna przeglądarki internetowej (łącze do witryny znajduje się w sekcji "Zewnętrzne zasoby").

Dzięki zastosowaniu technologii UPnP system automatycznie ustala metodę połączenia z Internetem oraz przekierowuje odpowiednie porty. Zgromadzone informacje wyświetlane są w ramach zakładki "Networking", która osiągalna jest z poziomu konsoli Windows Small Business Server.

Po stronie stacji klienckich

Jako, że Microsoft tworząc nowy system Small Business Server 2008 postawił na jak największą prostotę konfiguracji, dlatego istotnym etapem jest edycja ustawień klientów.

Pełne wsparcie mają "nowsze" systemy Windows: Windows XP z dodatkiem Service Pack 2 oraz Windows Vista. Właśnie z myślą o tych produktach opracowano ułatwione schematy konfiguracji – jak np. witrynę definicji ustawień sieci SBS (wystarczy w przeglądarce internetowej wprowadzić adres http://Connect).

Jeżeli z jakiś powodów nie chcemy konfigurować stacji klienckiej przez przeglądarkę możemy wykonać to zadanie wykorzystując konsolę systemu – istnieje możliwość skopiowania aplikacji łączącej na przenośny nośnik pamięci (np. płyta CD lub pamięć USB).

W poniższym akapicie kilkakrotnie posłużyłem się terminem "konfiguracja klientów", który tak naprawdę mówi niewiele. Poniżej lista zadań, które wykonywane są w ramach tejże konfiguracji:

• Dodawane są skróty do wewnętrznej witryny firmy,
• Resetowana jest stronę główną przeglądarki do adresu wewnętrznej witryny firmy,
• Link do witryny zapisywany jest w "Ulubionych",
• Konfigurowane są odpowiednie wyjątki na zaporze systemowej,
• Jeżeli jest to wymagane - ustawienia aktualizacji automatycznych na kliencie są resetowane,
• Instalowana jest aplikacja ClientAgent,
• Instalowany jest komponent SBS WMI Provider,
• Na komputerach działających pod kontrolą Windows Vista instalowany jest gadżet paska bocznego.

Każdy z systemów klienckich, który poprawnie połączy się z serwerem będzie widoczny na liście w ramach zakładki "Network", która jest składową Windows SBS Console.

Wspierane systemy klienckie to Windows XP w edycji Professional z SP2 i w górę; Windows Vista Business, Enterprise i Ultimate oraz Windows Mobile 5.

SBS 2008 – z punktu widzenia testera

Na pierwszt rzut oka wymagania sprzętowe mogą utrudnić proces testowania systemu. Warto zauważyć, że Small Business Server 2008 wymaga platformy 64-bitowej. Niestety Virtual PC 2007 oraz Virtual Server 2005 nie wspierają 64-bitowych systemów gości. Dostępną technologią wirtualizacyjną, która spełnia to wymaganie jest Hyper-V w systemie Windows Server 2008.

Dobra wiadomość - każdy z testujących może wpłynąć na pozytywny kształt kolejnych wydań systemu SBS. Wystarczy dołączyć do programu Customer Experience Imrovement Program (CEIP). Jeżeli wyrazimy chęć uczestnictwa system będzie automatycznie zbierał informacje na temat sprzętu oraz sposobu użytkowania Small Business Server 2008 – pozwoli to firmie Microsoft na szczegółową analizę sposobu działania nowych funkcjonalności. Aby uaktywnić CEIP należy w Windows SBS Console wybrać opcję "Help", a następnie wybrać "Customer Feedback Options" i w nowym oknie kliknąć "OK". lub użyć konsoli Server Manager dostępnej z poziomu menu Start.

Licencjonowanie

Nowa wersja Small Business Server to nie tylko ułatwienia w obsłudze systemu, ale również uproszczenia w metodzie licencjonowania. Microsoft poinformował o dostępności dwóch rodzajów licencji dostępowych - Client Access Licenses (CAL). Są to:

• SBS 2008 CAL Suite - dla użytkowników/urządzeń sieci Small Business Server.
• SBS 2008 CAL Suite for Premium - dla tych użytkowników/urządzeń, którzy wymagają dostępu do funkcjonalności zawartych w edycji "Premium" serwera.

Na wielu forach internetowych w ostatnim czasie pojawia się wiele pytań związanych z nowym sposobem licencjonowania. Najłatwiej to wyjaśnić na przykładzie – przyjmijmy, że w naszej sieci jest 50 użytkowników. Tylko 15 z nich wymaga dostępu do funkcjonalności SQL Server – a więc musimy zakupić 35 sztuk pojedynczych licencji CAL w ramach SBS 2008 CAL Suite oraz 15 pojedynczych licencji CAL w ramach SBS 2008 CAL Suite for Premium.

Nowością jest również możliwość zakupu pojedynczej licencji CAL. Wraz z premierą SBS 2008 licencje dostępowe (dla użytkowników bądź urządzeń) możemy kupować po 1, 5 oraz 20 sztuk – wygląda to identycznie w wersji Standard i Premium. W "standardzie" z zakupionym systemem – zarówno Standard i Premium – otrzymamy pakiet pięciu takich licencji.

Na stronie oficjalnej produktu zamieszczono bardzo obszerne FAQ, poświęcone tematyce licencjonowania, które na bieżąco jest aktualizowane.

Podsumowanie

Windows Small Business Server 2008 to z pewnością interesująca propozycja dla małego biznesu, kupując jedną zintegrowaną paczkę otrzymujemy możliwość zbudowania infrastruktury serwerowej w oparciu o najnowsze produkty serwerowe firmy Microsoft, takie jak m.in. Windows Server 2008, Exchange 2007 oraz – w edycji Premium – SQL Server 2008. Windows Small Business Server 2008 to również korzystne zmiany w stosunku do wersji 2003 – SQL Server 2005 w edycji Workgroup zastąpiono nowszym SQL Server 2008 Standard. Windows Small Business Server, wchodzący w skład rodziny produktów Windows Essential Server Solutions, będzie miał swoją światową premierę 12 listopada 2008 roku.

Oczywiście poniższa publikacja nie wyczerpuje tematu SBS 2008, dlatego poniżej prezentuję najciekawsze łącza do zewnętrznych zasobów. W artykule celowo pominięto temat migracji z poprzednich wersji Windows Small Business Server - migracja będzie głównym tematem kolejnego materiału.

Zewnętrzne zasoby

Łącza do wszystkich najważniejszych materiałów poświęconych produktowi Windows Small Business Server 2008 zgromadzono na jednej witrynie w ramach Microsoft TechNet: